• "Çocukların, nasihatten çok iyi örneğe ihtiyaçları vardır."

  • "Çocuğa verilebilecek en güzel şey zamandır."

  • "Çocukta ruh ve beden eğitimi ve gelişimi beraber yürütülmelidir. " (İbni Sina)

  • "Anneler dua ettiklerinde çocuklarının çevresindeki zırhı görselerdi, duayı hiç bırakmazlardı" Hz.Muhammed

Copyright 2021 - Çocuk Eğitimi

Bilişsel Gelişimde Kavram Oluşturma

Kavramlar, bilgilerin yeniden düzenlenmesiyle ilgili bir durumdur. Bir grup olay ya da nesneye ait bir dizi özelliğin temsilcisi kavramdır. Birbiriyle ilişkili nesne ve olayların ortak yönlerini kavram gösterir. Kavram oluşturma, sınıflama işlemidir. Çocuk nesnelerin fonksiyonlarını algılar. Zihinde kalan izler (imge) üzerinde bir takım işler yapar. Soyutlandıktan sonra birbiriyle karşılaştırılarak birbirine benzeyen, ortak niteliklere sahip olan izler gruplandırılır. Bu gruplar, kavram olarak nitelendirilir. Örneğin anne kavramı geliştirmede çocuk, annesinin görünüşünü, yüzünü, saçının rengini, sesini, kokusunu, algılar. Annesini diğer bireylerden ayırmaya başlar. Anneyle ilgili bilgi, beceri ve deneyimleri arttıkça, çocuk daha iyi bir anne kavramı geliştirir.

Kavram oluşturma yeteneği, insanların nesneleri sınıflandırmalarını sağlar. Mavi kavramıyla nesneleri, mavi olan ve mavi olmayan olarak ayırabilir.

Kavram öğrenme, ayırt etmeyi öğrenmeyle başlar. Belirli bir özellik ayırt etme yeteneği aynı özelliğe sahip diğer nesnelere genellendiğinde, kavram öğrenilir.

Kavramlar, bağlantı kurarak edinilir. Bir kelimenin anlamını bilmeden onun yerine, zamanına, durumuna, içeriğine vb. ilişkin bağlantılar kurularak kelimenin anlamına ilişkin bir fikir geliştirilebilir. Kavramları öğrenmede tanımlardan yararlanılabilir. Örneğin, çocukların pek çoğu şahini görmemiş olabilir; fakat şahin kavramına sahiptir. Şahinin resimlerini görmüş ve kendilerine şahinin bir kuş olduğu, uçan bir hayvan olduğu, tüylerinin bulunduğu söylenmiş olabilir. Bu da çocuklara doğru bir şahin kavramı verir. Uyarıcılar dikkatli seçilirse, çocuk iki yaşındayken renk, şekil, hacim yönünden değişen özellikleri gruplayabilir. Üç yaşındayken yetişkin gibi ölçütlere dayalı olarak sınıflandırma yapabilir. Üç-altı yaşındaki çocuk, köpekleri atları ve çiçekleri gruplandırmayı başarabilir.

Örneğin; çocuklar giyinip soyunurken giysilerin renkleri, arkası önü vb. kavramaları, yemek yerken az-çok, soğuk-sıcak, sert-yumuşak, büyük-küçük vb. kavramları kek; kurabiye yapımı ırasında ölçü kavramını; temizlik yaparken ıslak-kuru, temiz-kirli gibi vb. kavramları öğrenebilir.

Çocuğa sağlanan zengin uyarıcıların, ilgi ve ihtiyaca uygun olarak düzenlenmesi gerekir. Onların nesnelerle birlikte deneyim yaşadığında, kavramları kazanması daha kolay olacaktır. Çocukların kavram kazanımına yardımcı olmak için pahalı oyuncaklara ve malzemelere gerek yoktur. Evde bulunan tencere, tava, çorap, kaşık vb. eşyalar ve resimli dergi, gazete vb. yayınların hepsi iyi bir eğitim materyali olabilir.

Etkinlik:

Materyal: Farklı renklerde ve dokularda kumaş toplar Kavramları oluşturmak için çocuğun gözleri kapatılarak değişik dokularda kumaş toplar verilerek ve sadece dokunarak yumuşak, sert, tüylü, tüysüz, ağır hafif gibi kavramları oluşturmasına rehberlik edilir. Etkinlik, gözleri açık olarak yapılırsa değişik dokularda hazırlanmış topların renkleri konuşularak da renk kavramı geliştirici olabilir. Aynı renkleri yan yana getirerek çocuk, renkleri gruplandırmayı başarabilir. Ayrıca çocuklarla kavram haritası da oluşturulabilir.


Kavram Haritasi

f t g m